QUYỀN TÀI SẢN LÀ GÌ? NHỮNG LOẠI QUYỀN TÀI SẢN CÓ THỂ ĐƯỢC ĐỊNH GIÁ

Quyền tài sản là gì? Tìm hiểu khái niệm quyền tài sản theo Bộ luật Dân sự 2015, các loại quyền tài sản có thể định giá và những yếu tố ảnh hưởng đến giá trị.

• Xem chi tiết: Thẩm định giá quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp

​

Quyền tài sản là gì?

Trong các giao dịch dân sự, đầu tư, mua bán doanh nghiệp, góp vốn, thế chấp hoặc xử lý tài sản, không phải giá trị kinh tế nào cũng tồn tại dưới dạng một tài sản hữu hình như nhà, đất, máy móc hay phương tiện. Nhiều giá trị nằm ở quyền được hưởng lợi ích kinh tế, chẳng hạn quyền sử dụng đất, quyền đối với tài sản trí tuệ, quyền khai thác hoặc một số quyền yêu cầu có thể lượng hóa bằng tiền.

Theo Điều 115 Bộ luật Dân sự 2015, quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác. Đồng thời, Điều 105 xác định quyền tài sản là một trong những loại tài sản bên cạnh vật, tiền và giấy tờ có giá.

Từ góc độ thẩm định giá, đây là nhóm tài sản đặc thù bởi đối tượng cần xác định giá trị không nhất thiết có hình thái vật chất. Giá trị của quyền phụ thuộc vào phạm vi quyền, thời hạn, khả năng khai thác lợi ích kinh tế, tình trạng pháp lý, khả năng chuyển giao và những hạn chế đi kèm.

Vì vậy, quyền tài sản hoàn toàn có thể trở thành đối tượng được định giá nếu quyền đó có thể xác định và lượng hóa giá trị bằng tiền theo quy định, hồ sơ pháp lý và mục đích thẩm định giá cụ thể.

Quyền tài sản có phải là tài sản không?

Câu trả lời là có.

Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015 quy định tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Như vậy, về mặt pháp lý, quyền tài sản được xác định là một loại tài sản.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tài sản là quyền và tài sản hữu hình mà quyền đó liên quan đến.

Ví dụ, một thửa đất và quyền sử dụng đất không nên được hiểu đơn giản là hai tài sản vật chất giống nhau. Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, đất đai có chế độ pháp lý đặc biệt, còn quyền sử dụng đất là một quyền tài sản có giá trị kinh tế và có thể trở thành đối tượng của các giao dịch theo điều kiện pháp luật đất đai.

Tương tự, một thương hiệu không phải là một vật thể có thể cầm nắm, nhưng quyền đối với thương hiệu có thể tạo ra lợi ích kinh tế và trong những điều kiện nhất định có thể được xác định giá trị.

Điểm quan trọng nhất khi xem xét một quyền có phải là quyền tài sản hay không nằm ở khả năng trị giá được bằng tiền, chứ không phải quyền đó có tồn tại dưới dạng vật chất hay không.

Những đặc điểm quan trọng của quyền tài sản

• Khác với tài sản hữu hình, quyền tài sản thường không thể nhìn thấy hoặc đo đếm trực tiếp. Giá trị của nó được thể hiện thông qua lợi ích kinh tế mà chủ thể có quyền được hưởng.
• Giá trị của quyền sử dụng một khu đất có thể đến từ khả năng khai thác, sử dụng, chuyển nhượng hoặc tạo ra dòng tiền trong phạm vi pháp luật cho phép. Giá trị của quyền đối với một tài sản trí tuệ có thể đến từ khả năng cấp phép, chuyển giao, khai thác thương mại hoặc tạo doanh thu.
• Quyền tài sản chịu ảnh hưởng rất lớn bởi yếu tố pháp lý. Cùng là một loại quyền nhưng nếu thời hạn sử dụng khác nhau, phạm vi quyền khác nhau hoặc đang bị hạn chế bởi hợp đồng, tranh chấp hay nghĩa vụ tài chính thì giá trị có thể chênh lệch đáng kể.

Do đó, thẩm định giá quyền tài sản không đơn thuần là tìm một mức giá trên thị trường. Thẩm định viên cần xác định chính xác quyền nào đang được định giá, ai là chủ thể của quyền, quyền tồn tại trong bao lâu, phạm vi khai thác đến đâu và quyền đó có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế như thế nào.

Những loại quyền tài sản có thể thẩm định giá

Pháp luật không giới hạn quyền tài sản chỉ trong một danh sách đóng. Điều 115 Bộ luật Dân sự 2015 ghi nhận quyền đối với đối tượng sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác. Vì vậy, trong thực tế thẩm định giá, đối tượng có thể rất đa dạng tùy thuộc vào hồ sơ pháp lý và khả năng xác định giá trị.

Quyền sử dụng đất

Quyền sử dụng đất là một trong những quyền tài sản có giá trị lớn và thường xuyên phát sinh nhu cầu định giá nhất. Giá trị quyền sử dụng đất có thể được xem xét trong nhiều trường hợp như chuyển nhượng, thế chấp, góp vốn, xử lý tài sản, xác định giá trị doanh nghiệp, giải quyết tranh chấp hoặc thực hiện các giao dịch đầu tư.

Tuy nhiên, định giá quyền sử dụng đất không chỉ dựa vào diện tích và vị trí. Thẩm định viên còn phải xem xét mục đích sử dụng đất, thời hạn sử dụng, nguồn gốc sử dụng, tình trạng pháp lý, quy hoạch, khả năng khai thác và các yếu tố khác có ảnh hưởng đến giá trị.

Đặc biệt, cần phân biệt giá trị quyền sử dụng đất với giá trị của công trình, nhà ở hoặc tài sản khác gắn liền với đất. Trong một hồ sơ thẩm định giá, việc xác định đúng đối tượng cần định giá ngay từ đầu có ý nghĩa rất quan trọng đối với kết quả cuối cùng.

Quyền tài sản đối với sở hữu trí tuệ

Đây là nhóm quyền tài sản có tính chất đặc thù vì giá trị thường không nằm ở bản thân vật mang quyền mà nằm ở khả năng tạo ra lợi ích kinh tế từ quyền đó.

Theo Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam về thẩm định giá tài sản vô hình ban hành kèm Thông tư 37/2024/TT-BTC, tài sản vô hình được xác định theo những điều kiện nhất định, trong đó có khả năng tạo thu nhập và giá trị có thể định lượng bằng tiền.

Trong thực tế, các quyền liên quan đến sở hữu trí tuệ có thể bao gồm quyền đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, quyền tác giả và những đối tượng khác thuộc phạm vi pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Giá trị của các quyền này có thể được hình thành từ khả năng khai thác độc quyền, cấp phép sử dụng, chuyển giao quyền hoặc tạo ra doanh thu trong thời gian được pháp luật bảo hộ.

Quyền khai thác và sử dụng tài sản

Một số quyền khai thác hoặc sử dụng tài sản có thể mang lại lợi ích kinh tế và có khả năng được xem xét định giá nếu đáp ứng điều kiện pháp lý và điều kiện về khả năng xác định giá trị.

Ví dụ, trong lĩnh vực tài sản vô hình, Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam có đề cập đến tiền sử dụng tài sản vô hình, trong đó có tiền sử dụng sáng chế, tiền trả cho nhượng quyền thương mại và tiền trả cho quyền khai thác khoáng sản.

Điều này cho thấy giá trị kinh tế có thể nằm ở quyền được khai thác một lợi ích chứ không nhất thiết nằm ở một tài sản vật chất cụ thể.

Tuy nhiên, không phải mọi quyền sử dụng hay quyền khai thác đều mặc nhiên được thẩm định giá. Cần căn cứ vào bản chất quyền, cơ sở pháp lý, thời hạn, phạm vi khai thác và mục đích định giá để xác định khả năng thực hiện.

Quyền đòi nợ và quyền yêu cầu thanh toán

Trong một số trường hợp, quyền yêu cầu một chủ thể khác thực hiện nghĩa vụ thanh toán có thể mang giá trị kinh tế và được xem xét trong hoạt động định giá.

Chẳng hạn, doanh nghiệp có khoản phải thu, quyền đòi nợ hoặc quyền nhận một khoản tiền theo hợp đồng có thể cần xác định giá trị khi tái cấu trúc, mua bán khoản phải thu, xử lý tài sản hoặc phục vụ các giao dịch tài chính phù hợp với quy định pháp luật.

Tuy nhiên, giá trị của quyền đòi nợ không đơn giản bằng đúng số tiền ghi trên hợp đồng. Khả năng thu hồi, thời hạn thanh toán, tình trạng pháp lý của khoản nợ, năng lực tài chính của bên có nghĩa vụ và rủi ro không thu hồi được đều có thể ảnh hưởng đến giá trị.

Quyền thuê, quyền khai thác từ hợp đồng và các quyền kinh tế khác

Trong thực tế kinh doanh, một hợp đồng có thể tạo ra những lợi ích kinh tế đáng kể cho một bên. Ví dụ, quyền thuê một mặt bằng ở vị trí tốt với mức giá thuê thấp hơn đáng kể so với mặt bằng thị trường có thể tạo ra lợi thế kinh tế.

Tuy nhiên, việc một quyền cụ thể có được xác định là quyền tài sản và có thể trở thành đối tượng giao dịch hoặc thẩm định giá hay không phải được xem xét trên cơ sở pháp luật chuyên ngành, nội dung hợp đồng và bản chất quyền.

Vì vậy, không nên mặc định rằng mọi quyền phát sinh từ hợp đồng đều có thể tách riêng để định giá.

Khi nào cần thẩm định giá quyền tài sản?

Nhu cầu thẩm định giá quyền tài sản có thể phát sinh trong nhiều tình huống khác nhau.

• Doanh nghiệp có thể cần định giá khi góp vốn bằng quyền tài sản, chuyển nhượng quyền, mua bán doanh nghiệp, tái cấu trúc, phục vụ M&A hoặc xác định giá trị tài sản phục vụ báo cáo và quản trị.
• Trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, việc xác định giá trị quyền tài sản cũng có thể được xem xét khi tài sản hoặc quyền tài sản được sử dụng làm cơ sở cho giao dịch tín dụng, bảo đảm nghĩa vụ hoặc xử lý tài sản.
• Ngoài ra, định giá còn có thể được sử dụng trong các trường hợp tranh chấp, phân chia tài sản, xác định giá trị doanh nghiệp hoặc phục vụ quyết định đầu tư.

Công ty thẩm định giá quyền tài sản uy tín tại Việt Nam

Khi quyền tài sản có giá trị lớn hoặc được sử dụng trong các giao dịch quan trọng như góp vốn, chuyển nhượng, thế chấp, mua bán doanh nghiệp, M&A hay giải quyết tranh chấp, việc lựa chọn một đơn vị thẩm định quyền tài sản uy tín có ý nghĩa quan trọng đối với độ tin cậy của kết quả định giá.

Công ty CP Đầu tư và Thẩm định Quốc tế Đông Dương với hơn 24 năm kinh nghiệm cung cấp dịch vụ thẩm định giá đối với nhiều nhóm quyền tài sản, trong đó có quyền sử dụng đất, quyền tài sản liên quan đến sở hữu trí tuệ, quyền khai thác và các quyền có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế theo hồ sơ và mục đích thẩm định giá cụ thể.

Quá trình thẩm định được thực hiện trên cơ sở phân tích hồ sơ pháp lý, xác định chính xác đối tượng và phạm vi quyền, đánh giá khả năng khai thác lợi ích kinh tế, thu thập thông tin thị trường và lựa chọn phương pháp thẩm định giá phù hợp. Đối với những quyền tài sản có tính đặc thù, việc phân tích đầy đủ các yếu tố pháp lý và kinh tế giúp hạn chế tình trạng xác định sai đối tượng hoặc đánh giá chưa đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị.

Đông Dương SunValue Đà Nẵng cam kết

• Chứng thư uy tín, được hơn 85% Ngân hàng – tổ chức tín dụng tại Việt Nam chấp thuận và sử dụng làm cơ sở cấp vay vốn tín dụng.
• Thấu hiểu mong muốn được tối ưu về giá trị tài sản của đối tác – khách hàng nhằm thực hiện các mục đích cụ thể.
• Kinh nghiệm thẩm định giá thực tế phong phú. Đông Dương SunValue đã định giá thành công hàng nghìn loại hình bất động sản, dự án đầu tư, thiết bị máy móc, tài nguyên, doanh nghiệp… trên toàn quốc.
• Quy trình thẩm định giá nhanh nhờ áp dụng chuyển đổi số vào quy trình thẩm định, phát hành, lưu trữ dữ liệu.
• Bảo hành giá trị 12 tháng sau thẩm định.
• Phí thẩm định tối ưu – cạnh tranh nhờ mạng lưới CN - PGD rộng khắp giúp tối ưu chi phí khảo sát, đi lại.
• Bảo mật thông tin khách hàng 100%.

Kết luận

Để xác định đúng giá trị quyền tài sản, cần đánh giá đồng thời cơ sở pháp lý, phạm vi quyền, thời hạn, khả năng tạo lợi ích kinh tế, khả năng chuyển giao và dữ liệu thị trường. Nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân đang cần thẩm định quyền tài sản, đặc biệt là quyền sử dụng đất, quyền tài sản vô hình hoặc các quyền phát sinh trong hoạt động kinh doanh, có thể liên hệ Đông Dương SunValue Đà Nẵng để được tư vấn về phạm vi hồ sơ, phương pháp và quy trình thẩm định phù hợp.

Thông tin liên hệ: 

• Hotline: 0901 300 949
• Website: thamdinhgiadanang.com